Trwa ładowanie...

 

Trwa zapisywanie na newsletter...

Czyste powietrze

Problem smogu w naszym kraju występuje co najmniej od kilkudziesięciu lat. Trudno jednak twierdzić, że tak samo długo istnieje on w powszechnej świadomości. Poniżej prezentujemy kilka faktów na temat smogu w Polsce.

Skąd wziął się smog w Polsce?

  • Początek XX w. – urbaniści, czyli projektanci miast zauważają, że na gęsto zabudowanych terenach powietrze, mówiąc kolokwialnie, stoi. W Warszawie pojawia się więc pomysł stworzenia tzw. klinów napowietrzających, czyli pozostawienia części terenów niezabudowanych, tak, aby do miasta mogło dzięki nim napływać świeże powietrze.
  • Lata 70-te – komunistyczne władze dostrzegają problem zanieczyszczenia powietrza, ale niespecjalnie się tym przejmują. Oficjalnie narażeni są tylko górnicy i hutnicy, reszta społeczeństwa rzekomo może spać spokojnie, przy czym pomiary zanieczyszczeń są prowadzone „na oko”. Głównym trucicielem jest przemysł.
  • Lata 80-90-te – Polacy stają się bardziej świadomi problemu, o smogu mówi się w szkołach. Pojawiają się tzw. kwaśne deszcze, które niszczą lasy. Deszcze powstają, ponieważ duże zakłady (jak elektrownie) nie posiadają odpowiednich filtrów. Z czasem filtry te są montowane na kominach zakładów i występowanie kwaśnych deszczy się zmniejsza.
  • 2000 r. – Najwyższa Izba Kontroli (NIK) publikuje raport, z którego wynika że, mimo że do atmosfery emitowanych jest mniej spalin, powietrze nie staje się czystsze. Winny temu jest m.in. brak norm jakościowych dla spalanych paliw.
  • 2014 – 2018 r. – NIK publikuje kolejny raport, z którego wynika, że ogromny wpływ na powstawanie smogu ma tzw. niska emisja spalin, czyli, mówiąc prosto, najwięcej zanieczyszczeń wydobywa się już nie z kominów zakładów, ale tych na prywatnych zabudowaniach mieszkalnych. Z roku na rok świadomość związana ze smogiem wzrasta, temat coraz częściej podchwytują media. Obecnie za głównych winowajców smogu, zależnie od regionu, uważane są gospodarstwa domowe opalane śmieciami czy paliwami niskiej jakości oraz transport samochodowy.

Smog jak zabójca

40 tys. – nawet tylu Polaków rocznie może umierać z powodu występowania smogu - tak wynika z danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

Dlaczego ludzie umierają od smogu? Smog to mieszanka wyjątkowo szkodliwych substancji zawieszonych w powietrzu. Negatywny wpływ na ludzkie zdrowie mają tu przede wszystkim związki takie jak: pyły zawieszone PM10 i PM2,5, benzo(a)piren, dwutlenek węgla i tlenki azotu, które występują choćby w dymie papierosowym. 

Generalnie można więc powiedzieć, że smog ma taki wpływ na organizm człowieka jak palenie papierosów. Według WHO, gdyby ludzie nie palili, a powietrze byłoby wolne od smogu, można by uniknąć aż 80 proc. chorób sercowo-naczyniowych i 40 proc. nowotworów. Smog wywołuje także m.in. choroby dróg oddechowego takie jak astma.

Jak rząd zamierza poprawić jakość powietrza w Polsce?

Pomóc ma realizacja programu Czyste Powietrze. Katalog działań nie stanowi zamkniętej listy i będzie uzupełniany w zależności od pojawiających się potrzeb. Do tej pory ustalono trzy najważniejsze kategorie działań, które trzeba podjąć, by sytuacja zaczęła zmieniać się na lepsze.

Po pierwsze zmiany w prawie

  • ustalenie standardów emisyjnych dla kotłów na paliwa stałe: punktem, który udało się zrealizować, jest wprowadzenie norm emisyjnych dla kotłów na paliwo stałe, czyli, mówiąc prościej, pieców opalanych drewnem i węglem, które ogrzewają domy Polaków. Obecnie nie można już produkować kotłów, które nie spełniają ścisłych kryteriów dotyczących ograniczenia emisji szkodliwych substancji, od 1 lipca 2018 r. nie będzie można też wyprzedawać tych, które zostały wyprodukowane przed zmianą przepisów.
  • ustalenie norm jakościowych dla paliw stałych: opracowany projekt nowelizacji ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw zawiera regulacje wprowadzające instytucję świadectwa jakości paliw stałych, które dawać będą konsumentom informacje dot. poziomu kaloryczności i jakości kupowanych przez nich paliw stałych.

Po drugie pakiet osłonowy dla osób najbardziej potrzebujących

Rząd dostrzega problem braku lub niewłaściwej termomodernizacji budynków mieszkalnych jako jednej z głównych przyczyn fatalnej jakości powietrza w Polsce. Z raportu Instytutu Badań Strukturalnych wynika, że 12,2% mieszkańców Polski, czyli 4,6 mln osób, co stanowi ok. 1,3 mln gospodarstw domowych, żyje w ubóstwie energetycznym. Powoduje to, że osoby te nie mają jakichkolwiek szans na zgromadzenie środków materialnych niezbędnych dla przeprowadzenia termomodernizacji ich domostw.  

Dlatego prowadzone są prace analityczne nad uruchomieniem mechanizmu sfinansowania przez administrację publiczną (rządową i samorządową) całości kosztów termomodernizacji domów osób najbardziej potrzebujących. W pilotażu weźmie udział kilka gmin wchodzących w skład 33 zlokalizowanych w Polsce miejscowości spośród grupy 50 miast z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem w Europie.

Aktualnie przygotowywany jest projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów, która pozwoli uruchomić finansowanie termomodernizacji budynków jednorodzinnych należących do osób, których nie stać na dobrej jakości kocioł czy też ocieplenie domu. W ten sposób uruchomione zostaną środki finansowe przeznaczone na ten cel decyzją Premiera Morawieckiego z listopada ubiegłego roku, które w kwocie 180 milionów złotych zaalokowane zostały do Funduszu Termomodernizacji i Remontów administrowanego przez Bank Gospodarstwa Krajowego.

Po trzecie działania świadomościowe  

Działaniem komplementarnym musi być podnoszenie świadomości społeczeństwa o zabójczym wpływie smogu na nasze życie, a także informowanie o tym co najbardziej przyczynia się do powstawania smogu i jak można temu zapobiegać.